Çin Enerjinin Geleceğini mi İnşa Ediyor? Nükleer Enerji ve Füzyon Hamlesi

Enerji ihtiyacının hızla arttığı Çin'de, enerji arzını güvence altına almak ve fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmak amacıyla nükleer enerji yatırımları hız kazanıyor. Güneş ve rüzgâr enerjisinde dünyanın en büyük kurulu güçlerinden birine sahip olan Çin, bu kaynakların yanında kesintisiz elektrik üretimi sağlayan nükleer enerjiyi uzun vadeli enerji stratejisinin önemli bir parçası olarak görüyor.

Bu stratejinin son örneklerinden biri, Çin Devlet Konseyi'nin 31 Temmuz 2026'da sekiz yeni nükleer reaktörün inşasına onay vermesi oldu. Zhejiang, Guangdong, Liaoning ve Shandong'da hayata geçirilecek projelerin toplam yatırımının 170 milyar yuanı (yaklaşık 25,2 milyar dolar) aşması bekleniyor. Projeler arasında Çin'in geliştirdiği Hualong One teknolojisinin yeni nesli olan Hualong One 2.0 reaktörleri de bulunuyor.

Hualong One Nükleer Reaktörü

Bu karar, Çin'in nükleer enerji alanındaki büyüklüğünü daha net ortaya koyuyor. Ülkenin Haziran 2026 itibarıyla 68,5 GW kurulu nükleer kapasitesi bulunuyor ve 58 reaktörün inşası devam ediyor. Çin ayrıca 2030 yılına kadar kurulu nükleer kapasitesini yaklaşık 110 GW'a çıkarmayı hedefliyor.

Çin'in enerji vizyonunun bir diğer dikkat çekici boyutu ise nükleer füzyona yaptığı yatırımlar. Bu alanda ülkenin öne çıkan iki deneysel tesisi EAST ve HL-3. Hefei'de bulunan EAST, yüksek sıcaklıktaki plazmayı güçlü manyetik alanlarla hapsederek uzun süre kararlı tutmayı araştıran süperiletken bir tokamak. Chengdu'daki HL-3 ise füzyon plazmasının daha yüksek sıcaklık ve yoğunluklarda kontrol edilmesine yönelik deneylerin yürütüldüğü gelişmiş bir tokamak tesisi.

Çin'in "yapay güneş" olarak bilinen Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak (EAST), Hefei'de bulunan bir manyetik füzyon enerjisi reaktörüdür.

Çin'in füzyon çalışmalarında, bu sistemleri mümkün kılacak kritik mühendislik teknolojileri de geliştiriliyor. Haziran 2026'da Çin'in CRAFT (Comprehensive Research Facility for Fusion Technology) projesinde kullanılacak 582 ton ağırlığındaki süperiletken füzyon mıknatısının testleri başarıyla tamamlandı. Mıknatıs, füzyon plazmasını güçlü manyetik alanlar içerisinde kontrol etmek için kullanılacak ve CRAFT projesinin önemli bileşenlerinden biri olacak.

CRAFT (Comprehensive Research Facility for Fusion Technology - Füzyon Teknolojisi İçin Kapsamlı Araştırma Tesisi), Çin'in Hefei kentinde bulunan ve ticari füzyon enerjisi üretimi için kritik teknolojiler geliştiren devasa bir nükleer füzyon araştırma ve geliştirme merkezidir.

Peki füzyon neden geleceğin enerji teknolojilerinden biri olarak görülüyor? Çin neden hem bugün kullanılabilen nükleer teknolojilere hem de henüz ticari aşamaya ulaşmamış füzyona yatırım yapıyor? Türkiye nükleer enerji alanında bugün hangi noktada ve geleceğin bu teknolojilerinde kendi kapasitesini oluşturabilir mi?

Bu soruların cevaplarını; nükleer fisyon ve füzyon arasındaki farklardan Çin'in yürüttüğü çalışmalara, Türkiye'nin mevcut nükleer enerji altyapısından gelecekte atabileceği adımlara kadar daha ayrıntılı şekilde Yöntek Blog'da inceleyeceğiz.